No.055 : ความแตกต่างระหว่าง Rc และ PT : YAMAWA

ช่วยอธิบายแบบง่าย ๆ ได้ไหมครับ ผมเห็นว่าเกลียวท่อแบบเตเปอร์ (Pipe Taper Thread) มีหลายชนิด เช่น PT / R / Rc นอกจากนี้ ต๊าปก็มีทั้ง PT / S-PT / Rc จึงรู้สึกสับสนมาก และไม่เข้าใจความแตกต่างของเกลียวท่อเตเปอร์ทั้งหมดเลย

ความสัมพันธ์ระหว่าง เกลียวท่อเทเปอร์ กับ ต๊าป และดาย นั้น มีการเปลี่ยนแปลงมาตรฐาน JIS เมื่อประมาณ 20 ปีที่แล้ว อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันในตลาดยังคงอยู่ในช่วงรอยต่อของการเปลี่ยนผ่าน มาตรฐาน ทำให้ทั้งมาตรฐานเก่า และมาตรฐานใหม่ยังถูกใช้งานปะปนกันอยู่ จึงทำให้หลายคนสับสน และเข้าใจได้ยากก่อนอื่น ขออธิบายเรื่อง เกลียวในท่อเตเปอร์ และ ต๊าป แบบง่ายที่สุด เพื่อให้เข้าใจภาพรวมก่อน

คำอธิบาย

สำหรับ เกลียวในท่อแบบเทเปอร์ ในมาตรฐาน JIS เดิม จะใช้สัญลักษณ์กำกับเป็น PT1/2-14
แต่ในมาตรฐาน JIS ปัจจุบัน จะใช้สัญลักษณ์เป็น Rc1/2-14
อย่างไรก็ตาม ขนาดจริงของเกลียวในไม่ได้เปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด กล่าวคือ PT1/2-14, Rc1/2-14
มีขนาดเกลียวเท่ากันและสามารถใช้งานได้เหมือนกันทุกประการ
ด้านล่างนี้จะยกตัวอย่างขนาดของเกลียว 1/2-14 เพื่อช่วยให้เห็นภาพได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ถึงตรงนี้พอจะเข้าใจความแตกต่างระหว่าง PT และ Rc แล้วใช่ไหมครับ?

Unit : mm

สำหรับการตรวจสอบ เกลียวในท่อแบบเทเปอร์ จะใช้เครื่องมือที่เรียกว่าเกจปลั๊กเกลียวท่อเตเปอร์ ปัจจุบันในตลาดยังมีเกจอยู่ 2 รูปแบบ คือ ปลั๊กเกจ PT1/2-14 และ ปลั๊กเกจRc1/2-14
แม้ว่ารูปร่างภายนอกของเกจทั้งสองชนิดจะมีความแตกต่างกันเล็กน้อย แต่ในด้านการตรวจสอบเกลียวและขนาดอ้างอิงนั้น ถือว่าเหมือนกันในทางปฏิบัติ ดังนั้น หากผู้ใช้งานเข้าใจมาตรฐานและวิธีใช้งานอย่างถูกต้อง
สามารถใช้ ปลั๊กเกจPT ตรวจสอบเกลียวในแบบ PT, สามารถใช้ ปลั๊กเกจPT ตรวจสอบเกลียวในแบบ Rc
สามารถใช้ ปลั๊กเกจRc ตรวจสอบเกลียวในแบบ PT, สามารถใช้ ปลั๊กเกจRc ตรวจสอบเกลียวในแบบ Rc
ได้ทั้งหมด เนื่องจาก ขนาดเกลียวจริงของ PT และ Rc เหมือนกัน ต่างกันเพียงชื่อเรียกตามมาตรฐาน JIS เก่าและใหม่เท่านั้น

ในมาตรฐาน JIS เดิม ได้กำหนด ต๊าปเกลียวท่อเทเปอร์ ไว้ 2 ชนิด คือ PT1/2-14 : ต๊าปแบบเกลียวยาว, S-PT1/2-14 : ต๊าปแบบเกลียวสั้น แต่ในมาตรฐาน JIS ปัจจุบัน ได้กำหนดไว้เพียงชนิดเดียว คือ Rc1/2-14 อย่างไรก็ตาม หากรูนำ มีความลึกเพียงพอ และต๊าปไม่ชนก้นรู ไม่ว่าจะใช้ต๊าปมาตรฐาน PT, S-PT, Rc ก็สามารถผลิต เกลียวในท่อแบบเทเปอร์ ที่ผ่านการตรวจสอบด้วย ปลั๊กเกจเกลียวท่อเทเปอร์มาตรฐาน PT, ปลั๊กเกจเกลียวท่อเทเปอร์มาตรฐาน Rc ได้เช่นเดียวกัน กล่าวคือ เกลียวที่ได้จากต๊าปทั้ง 3 ชนิด สามารถผ่านเกณฑ์การตรวจสอบมาตรฐานเดียวกันได้ ความแตกต่างหลักของต๊าป PT, S-PT และ Rc ไม่ได้อยู่ที่รูปทรงเกลียว แต่เป็นเรื่องของ ℓg (ตำแหน่งเส้นผ่านศูนย์กลางอ้างอิง) หรือ ตำแหน่งเส้นผ่านศูนย์กลางอ้างอิง ซึ่งหมายถึงระยะการจมเข้าของต๊าปจนถึงตำแหน่ง เส้นผ่านศูนย์กลางอ้างอิงในระหว่างการต๊าป โปรดดูตัวอย่างขนาด 1/2-14 ในตารางด้านล่างเพื่อเปรียบเทียบค่า ℓg ของแต่ละชนิด

ขนาด ขนาดเรียก ความยาว รวม (L) ความยาว เกลียว (ℓ) เส้นผ่านศูนย์กลาง อ้างอิงภายนอก (mm) ตำแหน่ง เส้นผ่านศูนย์กลาง อ้างอิง (ℓg) ขนาดด้ามต๊าป ความกว้าง สี่เหลี่ยมท้ายต๊าป (K) ความยาว สี่เหลี่ยม ท้ายต๊าป (ℓk) ต๊าปมือ PT1/2-14 80 35 20.955 25 18 14 17 S-PT 1/2-14 80 27 20.955 17 18 14 17 ต๊าปมือ Rc 1/2-14 87 26 20.955 20.5 18 14 17